Dok se Evropom posljednjih sedmica šire demonstracije zbog rasta troškova života, Bosna i Hercegovina bilježi inflaciju veću nego većina zemalja u kojima su ljudi izašli na ulice, a prosječna plata je dva do tri puta niža nego na zapadu kontinenta.
Protesti koji su u oktobru zahvatili Francusku, Italiju, Španiju, Portugal, Belgiju i Grčku nemaju zajedničko vodstvo niti koordinaciju, riječ je o demonstracijama miliona ljudi protiv skupe energije, stanova i hrane. Talas se nastavio i prošlog vikenda, kada su demonstracije održane u Njemačkoj, Francuskoj, Španiji i Italiji, a francuske vlasti najavile su angažman 70.000 policajaca nakon najgorih nereda u posljednjih nekoliko decenija.
Korijen problema je u cijeni nafte. Prema podacima američke Uprave za energetske informacije, barel Brenta je krajem februara koštao 71 dolar, a početkom oktobra već 130 dolara. Taj skok se vidi i u računima građana, pa je inflacija u oktobru u Italiji iznosila 5,4 posto, u Španiji 4,9, u Francuskoj 3,4, a u Njemačkoj 2,8 posto.
Cijene u BiH rastu brže nego u Evropi
Prema Agenciji za statistiku BiH, godišnja inflacija u septembru dostigla je šest posto, što je više nego u sve četiri navedene zemlje. Prijevoz je za godinu poskupio 27,6 posto, a stanovanje i režijski troškovi 12,7 posto, dok su hrana i bezalkoholna pića u prosjeku pojeftinili 0,1 posto. Prosječna cijena litra dizela porasla je za dva mjeseca 10,4 posto, a 26. oktobra je koštao 3,77 KM.
Međunarodni monetarni fond u najnovijem izvještaju predviđa da će ekonomski rast BiH ove godine usporiti na 2,3 posto, dok će inflacija porasti na pet posto.
Ipak, razlika između BiH i zapadnoevropskih zemalja najviše se vidi u platama. Prosječna neto plata u BiH u augustu je iznosila 1.701 KM, odnosno oko 870 eura, što je 7,7 posto više nego godinu ranije. Prema podacima Euronewsa, samac sa prosječnom platom u Njemačkoj mjesečno zaradi oko 2.580 eura, u Francuskoj 2.570, u Španiji 2.100, a u Italiji 2.040 eura. Prosječna plata u BiH tako iznosi oko trećine njemačke i francuske, odnosno oko 40 posto španske i italijanske.
Za radnike na minimalcu situacija je teža. Najniža plata u Federaciji BiH ove godine iznosi 1.027 KM, što je samo 2,7 posto više nego prošle godine, pa je uz inflaciju od šest posto njena kupovna moć realno pala.
Sindikalna potrošačka korpa pokazuje razmjere jaza. Za četveročlanu porodicu u FBiH u septembru je iznosila 3.565,70 KM, a prosječna plata je pokriva sa 47,90 posto, dok minimalna plata pokriva tek 28,81 posto. U Republici Srpskoj korpa iznosi 2.964,10 KM, a prosječna septembarska plata od 1.727 KM pokriva je sa 58,26 posto.
Podaci Eurostata pokazuju da je u julu minimalna bruto plata u Njemačkoj iznosila 2.343 eura, u Belgiji 2.234, u Francuskoj 1.867 eura, dok minimalna bruto plata u Republici Srpskoj od 1.476 KM iznosi oko 755 eura.
