Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, hapi më 17 shtator një fabrikë për montimin e mjeteve fluturuese pa pilot, projekt që Serbia e realizon me kompaninë izraelite Elbit Systems. Gazetarët nuk u lejuan të vizitojnë hallat e prodhimit, me arsyetimin se bëhet fjalë për prodhim konfidencial.
Pas hapjes, Vuçiq deklaroi se hapi një fabrikë për montimin e droneve më modernë të prodhimit izraelit dhe njoftoi vazhdimin e bashkëpunimit.
Në plan janë edhe të paktën tri fabrika të tjera në mbarë Serbinë.
Sipas të dhënave të disponueshme, fabrika do të punësojë rreth 100 punëtorë, ndërsa pajisjet që do të prodhohen aty u dedikohen Ushtrisë së Serbisë, por edhe forcave të armatosura të vendeve të tjera.
Struktura e pronësisë dhe partnerët
Projekti është konceptuar si investim i përbashkët në të cilin Elbit Systems ka 51 për qind të pronësisë, ndërsa 49 për qind e mbetur i takon ndërmarrjes shtetërore Jugoimport SDPR. Për këtë marrëveshje flitet publikisht që nga marsi i këtij viti, kur Vuçiqi njoftoi fabrikën e parë serioze të droneve në Serbi, pa e përmendur emrin e partnerit.
Elbit Systems është një nga prodhuesit më të mëdhenj izraelitë të armatimit dhe tashmë është partner biznesi i Serbisë. Kompania dorëzoi në vitin 2024 sisteme artilerie dhe mjete fluturuese pa pilot, ndërsa po atë vit u nënshkrua edhe një kontratë dukshëm më e madhe që përfshin dronë, raketa me rreze të gjatë veprimi dhe sisteme të luftës elektronike.
Bashkëpunimi është njëkohësisht i ndjeshëm politikisht. Elbit gjendet vitet e fundit në listat e kompanive që kritikohen për rolin e pajisjeve të tyre në operacionet ushtarake në Gaza dhe Liban, ndërsa disa investitorë institucionalë nga vendet skandinave i kanë tërhequr investimet nga ajo firmë.
Serbia vitet e fundit investon në industrinë e mbrojtjes dhe përpiqet që nga importuese të bëhet prodhuese e sistemeve bashkëkohore. Droni vendas Pegaz u zhvillua më herët, ndërsa bashkëpunimi i ri duhet të sjellë mjete fluturuese me rreze më të gjatë dhe autonomi më të madhe.
Partitë opozitare dhe një pjesë e opinionit kritikojnë mostransparencën e marrëveshjes, sidomos ngaqë detajet e kontratës dhe vlera e investimit nuk janë bërë publike. Hapja e fabrikës erdhi edhe në kulmin e fushatës parazgjedhore, një muaj para zgjedhjeve parlamentare të caktuara për 25 tetor.
Për vendndodhjen e fabrikës opinioni ka të dhëna të kundërta. Një pjesë e mediave shkroi se fabrika ndodhet në lagjen beogradase Makish, ndërsa hulumtimet e mëparshme gazetareske përmendnin Shimanovcin, një vendbanim në perëndim të Beogradit. Konfirmim zyrtar i vendndodhjes nuk u dha.
Linku i shkurtër: balkanvijesti.com/v/4yJPDQoB
