Miliona njerëz nga Lisbona e Parisi deri në Milano dhe Berlin kanë dalë në rrugë gjatë javëve të fundit kundër shtrenjtimit të energjisë, banesave dhe ushqimit. Ndërkohë, Bosnja dhe Hercegovina ka regjistruar në shtator inflacion vjetor prej gjashtë për qind, më të lartë se në shumicën e vendeve evropiane ku po shpërthejnë protestat, ndërsa paga mesatare mbetet dy deri tri herë më e ulët.
Protestat që prekën në tetor Francën, Italinë, Spanjën, Portugalinë, Belgjikën dhe Greqinë nuk kanë udhëheqje apo koordinim të përbashkët. Bëhet fjalë thjesht për pakënaqësi masive ndaj rritjes së kostos së jetesës. Valëzimi vazhdoi edhe fundjavën e kaluar, kur u mbajtën protesta në Gjermani, Francë, Spanjë dhe Itali, ndërsa autoritetet franceze njoftuan angazhimin e 70.000 policëve pas trazirave më të rënda në dekada.
Shkaku kryesor i shtrenjtimit lidhet me çmimin e naftës. Sipas të dhënave të Administratës amerikane të Informacionit mbi Energjinë, fuçia e naftës Brent kushtonte 71 dollarë më 27 shkurt, para shpërthimit të luftës në Iran, dhe 130 dollarë më 8 tetor.
Rritja është ndjerë menjëherë në faturat e qytetarëve. Në tetor, inflacioni në Itali arriti 5,4 për qind, në Spanjë 4,9, në Francë 3,4, ndërsa në Gjermani 2,8 për qind. Sipas Eurostat, inflacioni në eurozonë në shtator ishte 3,8 për qind.
Çmimet në BeH rriten më shpejt
Sipas Agjencisë për Statistika të Bosnjës dhe Hercegovinës, inflacioni vjetor në shtator arriti gjashtë për qind, më i lartë se në Itali, Spanjë, Francë dhe Gjermani në tetor. Transporti u shtrenjtua për vitin me 27,6 për qind, ndërsa banesa dhe shpenzimet e amvisërisë me 12,7 për qind. Ushqimi, në të kundërt, u lirua mesatarisht me 0,1 për qind.
FMN parashikon që rritja ekonomike e BeH-së këtë vit do të ngadalësohet në 2,3 për qind, ndërsa inflacioni do të rritet në pesë për qind.
Dallimi kryesor qëndron te pagat. Paga mesatare neto në BeH në gusht ishte 1.701 marka, rreth 870 euro, me rritje vjetore prej 7,7 për qind, pra më të shpejtë se inflacioni. Sipas Euronews, në të njëjtën kohë, paga mesatare mujore ishte rreth 2.580 euro në Gjermani, 2.570 në Francë, 2.100 në Spanjë dhe 2.040 në Itali.
Paga mesatare në BeH kështu arrin rreth një të tretën e asaj gjermane dhe franceze, dhe rreth 40 për qind të asaj spanjolle dhe italiane. Për punëtorët me pagë minimale, situata është edhe më e vështirë. Paga minimale në Federatën e BeH-së këtë vit është 1.027 marka, vetëm 2,7 për qind më e lartë se vitin e kaluar, çka do të thotë se fuqia blerëse ka rënë realisht për shkak të inflacionit prej gjashtë për qind.
Shporta e konsumit të sindikatave për një familje katëranëtarëshe në Federatën e BeH-së në shtator arriti 3.565,70 marka. Paga mesatare e mbulon vetëm 47,90 për qind, ndërsa paga minimale vetëm 28,81 për qind.
Krahasimi me minimumet evropiane tregon po ashtu hendekun. Paga minimale bruto në Republikën Srpska është 1.476 marka, rreth 755 euro, ndërsa në korrik paga minimale bruto ishte 2.343 euro në Gjermani, 2.234 në Belgjikë dhe 1.867 në Francë.
Linku i shkurtër: balkanvijesti.com/v/8IGJYnH2
