Ulice bez saobraćaja i zatvorene fabrike donijele su Crnoj Gori nešto što godinama nije imala: čist vazduh. Podaci Agencije za zaštitu životne sredine pokazuju da je zagađenje u gradovima drastično opalo otkako su uvedene mjere ograničenog kretanja zbog pandemije koronavirusa.
Mjere ograničenog kretanja u Crnoj Gori na snazi su od sredine marta, a od tada su gotovo prazne ulice u Podgorici i Nikšiću, gradovima koji su tokom zime redovno bili među najzagađenijima u regionu.
Koliko je promjena velika, najbolje govore brojke. Sredinom januara u Podgorici je koncentracija sitnih čestica PM2.5 prelazila 350 mikrograma po kubnom metru, a početkom januara PM10 čestice bile su preko 510 mikrograma. Već 21. marta, u prvim danima mjera, PM2.5 je pao na 123,1, a PM10 na 144,8 mikrograma.
Nikšić je 16. decembra zabilježio rekordnih 609,3 mikrograma PM2.5 i 721,2 mikrograma PM10 čestica, što je 12 do 14 puta više od dozvoljene dnevne vrijednosti od 50 mikrograma.
Prema podacima Agencije, Podgorica je u 2018. imala 75 dana sa prekoračenjem, a u 2019. 57, Nikšić 79, odnosno 61 dan, dok su Pljevlja prošle godine imala čak 136 dana zagađenja, sedam više nego godinu ranije. Bijelo Polje, u kojem su mjerenja počela tek 2019, tokom grejne sezone bilo je zagađenije i od Pljevalja.
Biolog Vuk Iković kaže da je Kombinat aluminijuma odgovoran za 41 odsto svih zagađujućih PM10 čestica u Podgorici, dok termoelektrana u Pljevljima daje veliki doprinos emisiji azotnih oksida. Aleksandar Perović iz NVO Ozon ističe da ni međunarodne organizacije do sada nisu pokazale dovoljno interesovanja za aerozagađenje u Crnoj Gori.
Poseban problem je vozni park. U Crnoj Gori je registrovano 246.423 vozila, od čega 180.153 dizelaša i 54.678 benzinaca, a električnih je svega 144.
Cijena zagađenja mjeri se i životima. Prema studiji Svjetske zdravstvene organizacije za period 2015-2016, zagađen vazduh odgovoran je za 22 odsto svih smrti u Pljevljima, 12 odsto u Nikšiću i šest odsto u Podgorici.
Stručnjaci upozoravaju da će se zagađenje vratiti čim se ukinu mjere, ukoliko država ne reguliše ključne zagađivače i ne sačuva šume.
