Brukseli ka kaluar një natë të trazuar nga 15 në 16 tetor, nga e cila doli një dokument që mund ta ngadalësojë rrugëtimin europian të Malit të Zi, ndoshta edhe për një vit të tërë. Në samitin e liderëve të 27 shteteve anëtare, sipas burimeve diplomatike, Kroacia i ka vënë Podgoricës tetë kushte që duhet të përmbushen para anëtarësimit.
Të gjitha kushtet lidhen me çështje dypalëshe mes dy shteteve dhe prekin drejtpërdrejt dy kapituj kyç të negociatave: kapitullin 23, që ka të bëjë me gjyqësorin dhe të drejtat themelore, si dhe kapitullin 31, që mbulon politikën e jashtme, të sigurisë dhe mbrojtjes. Sipas rregullave të Bashkimit, këta kapituj nuk mund të mbyllen pa pëlqimin e të gjitha 27 vendeve anëtare.
Mali i Zi deri tani ka mbyllur përkohësisht 21 nga gjithsej 33 kapituj negociues dhe është i vetmi shtet për të cilin në BE ka filluar hartimi i Marrëveshjes së Anëtarësimit. Megjithatë, 12 kapitujt e mbetur, përfshirë dy kapitujt e kontestuar, mbeten të bllokuar derisa Zagrebi të heqë rezervat e tij.
Ndryshimi vërehet më së miri në vetë tekstin e përfundimeve të samitit. Në draftin fillestar shkruhej se Këshilli Europian konstaton qëllimin e kryesisë së Këshillit për të arritur deri në fund të këtij viti një marrëveshje për mbylljen përkohësisht të të gjithë kapitujve negociues. Në versionin përfundimtar, megjithatë, ka mbetur vetëm qëllimi i kryesisë irlandeze për të punuar drejt mbylljes së kapitujve të mbetur, pa asnjë afat kohor, ndërsa pjesa që fliste për finalizimin e Marrëveshjes së Anëtarësimit është fshirë tërësisht.
Kryeministri kroat Andrej Plenković ka konfirmuar se ndryshimi i tekstit u bë pikërisht me këmbënguljen e Zagrebit.
Nuk ka pasur asnjë presion nga shtetet e tjera anëtare. Përkundrazi, shumë vende e kuptojnë pozicionin tonë, ka thënë Plenković para gazetarëve më 16 tetor.
Sipas burimeve të njohura me diskutimin gjatë darkës së punës së liderëve, nuk ka pasur ndonjë kundërshtim serioz ndaj rezervave kroate. Vetëm kryeministri hungarez Peter Magyar, sipas disa të dhënave, e ka cilësuar shkurtimisht qasjen e Zagrebit si të pakorrektë, por gjithçka u reduktua praktikisht në atë fjali të vetme.
E pasigurt 2027-a
Mali i Zi kishte si synim përfundimin e gjithë procesit negociues deri në fund të këtij viti, me mbështetjen e institucioneve europiane, të cilat e konsideronin këtë afat ambicioz, por jo të paarritshëm. Megjithatë, numri i kapitujve ende të hapur tregon qartë se procesi mund të zgjatet edhe në vitin e ardhshëm.
Diplomatë paralajmërojnë se ekziston dyshimi se negociatat nuk do të përfundojnë as gjatë kryesisë lituaneze të Bashkimit Europian, e cila fillon në janar dhe zgjat deri në qershor 2027. Një diplomat europian, duke iu referuar përmbajtjes së kushteve kroate, e ka vlerësuar një skenar të tillë si pak të mundshëm.
Një burim tjetër i njohur me procesin e ka quajtur shqetësues qëndrimin e Kroacisë, duke shprehur shpresën se çështjet e hapura do të tejkalohen në mënyrë që të mos vijë deri te bllokimi i plotë i anëtarësimit të Malit të Zi. Marrëveshja e Anëtarësimit, nëse dhe kur të nënshkruhet, duhet më pas të ratifikohet nga secili nga 27 vendet anëtare, përfshirë edhe Kroacinë.
Linku i shkurtër: balkanvijesti.com/v/OlUFe6pd
